De cirkel van het leven, of de kunst om de groenste school te willen worden

Verslag van een vijfdaagse reis naar Zweden van 2 t/m 6 juni 2010

Door Siebren Kuperus en Hans Sprakel

Omdat Siebren Kuperus en Hans Sprakel eigenzinniger willen zijn dan de TomTom, komen ze later dan afgesproken op de ontmoetingsplaats in het Zweedse Tystberga. Kirsi Ostberg, de studierektor heeft ons uitgenodigd om kennis te nemen van Oknaskolan, de school met een goed vergelijkbaar onderwijsaanbod voor leerlingen van 16 tot 20 jaar. Rektor Lisbeth Ahlund legt ons de organisatie van school en omgeving Nynas de tweede dag uit in het stijlvolle slot, dat als hoofdgebouw dienst doet. Als tegenprestatie geven wij een visuele inkijk in de organisatie van AOC Terra.

Opvallende kenmerken van Oknaskolan zijn:

1. Het praktijkonderwijs. Alle leerlingen worden direct binnen het schoolterrein betrokken bij de praktijk waarvoor opgeleid moet worden. Er is ruimte - het schoolterrein en het Nynasgebied - en er is werk. De leerlingen betalen voor hun kamer en voor het kwalitatief zeer gezonde eten (ontbijt, lunch en avondeten). De rest wordt bekostigd. Lessen worden gegeven in de voor de opleidingen aanwezige behuizingen. Elke opleiding een eigen honk. Herkenning en …beleving op het eigen terrein.
2. Het commerciele denken. Er is een ruimte voor iedereen en die ruimte moet commercieel worden geexploiteerd. Voorbeelden te over. De hoveniers maken gebruik van de kassen, die intensief en commercieel worden gebruikt. Er wordt handel gemaakt. Ze zorgen voor open dagen en voor verkoop van alle producten voor het eind van het jaar. Een open huis voor de hoveniersafdeling levert tussen de 2000 en 4000 belangstellenden op.
3. Het denken vanuit een bewustwording van verantwoord leven. Een sterk milieu-denken en een denken in beweging en gezondheid. Dat laatste ook duidelijk zichtbaar in het aanwezige voedsel in de schoolkantine, waar bijna exclusief alleen gezond voedsel te verkrijgen is. Hier geen saucijzenbroodjes en broodjes bal. Maar wel echte maaltijden met verantwoorde salades en keuzes voor diverse pasta’s en rijst en gewoon vis en vlees van eigen makelij. De energie die op de school wordt gebruikt komt uit eigen middelen.

Extra uitleg wordt gegeven door Ulf Segerstrom, die het algemeen beheer voert over de afdelingen, die allemaal weer een eigen afdelingshoofd hebben. De aangeboden afdelingen en hun bijzonderheden zijn:

Veehouderij. Twee soorten melkvee en verschillende voedervoorziening. Melkgift gem. 5700 kg.

Veehouderij. Vleesvee - nieuwe stal uit 2007 en keuze voor 5 verschillende rassen, die samen de weide geheel begrazen. Ook hier weer is nagedacht over energielevering, dankzij de poep van de vleesdieren. Eigen stieren.

Tuin, park en landschap. Denken vanuit een gesloten cirkel. Zo weinig mogelijk verliezen en zo weinig mogelijk chemicaliën en pesticiden gebruiken. Zo natuurlijk mogelijk leven en alle verloren energie en afvalproducten opnieuw gebruiken. Alles wordt gebruikt en hergebruikt. Het is echt een recyclen in de praktijk. Wat niet verkocht wordt, wordt in de schooltuin geplant, maar productie in de kassen en verkoop van de eigen producten zijn onderdeel van de cirkel. De leerling wordt geconfronteerd meet de kringloop. Van zaadje tot vruchtbrengend gewas en daarna een afvalproduct voor de eigen biogasinstallatie. Zaden worden door TPL aangeleverd voor chinchilla- en hamstervoer. De hoveniers verdienen hun eigen producten.

Mechanisatie en Loonwerk. Eigen weekschema’s en eigen opdrachten. Het seizoen zorgt voor prioritering van de arbeid en dat wordt nauwkeurig bijgehouden. Welk gewas moet worden geoogst, waar en door wie. En de grote werkplaats mag gebruikt worden voor het schoolmaterieel, maar ook voor het materieel van de leerlingen zelf. De auto’s van de leerlingen horen daar ook bij. De werkplaats is een ondernemingsplaats.

Bos- en natuurbeheer. Het is een kleine afdeling, maar er is werk genoeg in te vinden. Handwerk lijkt hier minder geliefd, maar juist de zagers en de bosmaaiers komen hier volledig aan hun trekken. Er is hier altijd werk genoeg. Ze zien uit naar onze leerlingen.

Dierenhouderij. Het is een kleine afdeling, waarin alle onderdelen, die we zelf aanbieden, ook aanwezig zijn. Leuke verbeelding van aquarium naar terrarium en elk lokaal heeft een eigen presentatie, waarbij de aandacht voor de leefomgeving zichtbaar wordt gemaakt. Elke plek heeft zijn eigen sfeer.

Paardenhouderij. De paardenstalling is nieuw en hoewel het een verbouwde varkensstal is, valt dit niet meer op. Er is gekozen voor ruimte, licht en voor moderne, heldere witte en gele kleuren, De stallen zijn modern met ruime was- en borstelplaatsen en de zadelkamers zijn een visitekaartje. Dankzij een mooi systeem kunnen leerlingen makkelijk hun eigen zadel poetsen en er zijn schoonmaakplekken voor de bitten. Het ziet er allemaal keurig uit. Een docent runt de hele afdeling en het gaat haar makkelijk af.

Ulf is terecht trots op zijn schoolterrein. Daarnaast is Ulf Segerstrom ook verantwoordelijk voor het hele Nynasgebied, een gebied ter grootte van half Drenthe. Het beheer van het gebied rondom het Nynasslot, het museum, de biogasinstallatie, het vee, de bossen, het wild, de jachthaven. Het hoort er allemaal bij. De opbrengsten zijn schoolopbrengsten.

Op cultuurgebied is de school verantwoordelijk voor een museumaankleding, organiseert de school een bijzonder stijlvol bal, exclusief voor de oudste leerlingen, hun partners en docenten - een intiem afscheid van school in een statige omgeving, waarbij er klassiek gedanst wordt bij klassieke muziek. De studieloopbaanbegeleiders hebben dan een kort woord waarin ze de leerlingen bedanken voor de samenwerking in de afgelopen jaren. De school zorgt ook speciaal voor de teelt van oude fruit en groentegewassen, rondom het Nynasslot. Een eigen groenteteelt behoort ook tot onze mogelijkheden. Maar meer aandacht voor ouderwetse landbouw kan ook een groeimogelijkheid voor ons zijn. Anders weet straks niemand meer hoe iets verbouwd moet worden. Er is al veel kennisgebrek.

Zeer bijzonder was de afdeling jacht- en wildbeheer. Ze hebben een eigen slachthuis. We hebben een les over geweien van hertensoorten bijgewoond en we zijn mee geweest op een avond om everzwijnen te tellen en om in de verte vossen, hazen en herten te zien. Interessant lijkt ons de relatie tussen ons vernieuwend landschapsbeheer en de afdeling JAKT & VILTVARD.

De inspraak van leerlingen wordt bij ons weergegeven door de leerlingenraad. Op de Zweedse school zijn er verschillende leerlingenverenigingen met elk een eigen verantwoordelijkheid:

Leerlingenraad - Pupilcouncil; Leerlingenveiligheidsraad - Pupil safety council - werkt samen met de veiligheidscommissie; Leerlingenvoedingsraad - Foodcouncil - werkt samen met de keukendienst; Leerlingenomgevingsraad - Pupilenvironmentcouncil - houdt zich bezig met leef- en werkomgeving van de leerlingen.

Conclusie

Wij kunnen veel leren van het verantwoorder denken van de Zweden. Wat we belangrijk vinden hebben we vet gedrukt. Voor elke opleiding van ons is er wel een noviteit om mee verder te gaan of om daar te onderzoeken. Leerlingenuitwisselingen kunnen er komen voor alle opleidingen.

Zij kunnen van ons ICT-ontwikkelingen en een verantwoord examineren leren. Aan dat laatste schort nog wel wat, maar het lijkt er verdacht veel op dat het Zweedse onderwijs, zoals wij het gepresenteerd krijgen, gewoon letterlijk dichter bij de natuur staat. En met die natuur ga je verantwoord om, zeker als je verbonden bent aan een instituut als het onze.

Naar boven